Modern ticari gemilerin makine dairelerinde CO2 yavaş yavaş tahtını kaybediyor; yerine IG-541 (Inergen) gibi mürettebat için güvenli inert gaz karışımları giriyor. %52 N2 + %40 Ar + %8 CO2 bileşimi, %37.5 tasarım konsantrasyonunda (design concentration) ortam oksijenini yaklaşık %12.5 seviyesine çekerek alevi boğuyor; buna rağmen insan için ölümcül eşiğin altında kalıyor. Sahada bu sistemleri devreye alırken hem NFPA 2001 hem de SOLAS II-2 Regulation 10 birlikte uygulanır; bunlara IMO tarafında MSC/Circ.668 ve MSC.1/Circ.1456 sirkülerleri de eklenir.
IG-541 ve CO2 Karşılaştırma
- CO2: %34-40 konsantrasyon; insan için ölümcül, mürettebat tahliye edilmeden salım yapılamaz
- IG-541: %37.5 konsantrasyon; NOAEL sınırının altında kalır, personel bulunan mahalde tercih edilir
- IG-55 (Argonite): %50 N2 + %50 Ar karışımı
- IG-01 (Argon): Saf argon
- Denge: IG-541 aynı hacim için daha fazla silindir gerektirir; tek ödün silindir yeri
Makine Dairesinin Zorlukları
- Büyük hacim: Tipik makine daireleri 3000-8000 m³ arasında; küçük bir binaya denk
- Havalandırma: Deşarj öncesi otomatik kapanmalı; aksi halde gaz hızla seyrelir
- Damperler: Fail-closed mantığında, doğrudan kontrol panelinden tetiklenir
- Personel: Vardiya (surveillance) sırasında içeride mürettebat bulunabilir
- Sıcak çalışma (hot work): IG-541 devreye girdiğinde kesinlikle yasak; bu kural sahada en çok unutulan kalemdir
NFPA 2001 Tasarım
5000 m³ hacimli tipik bir makine dairesini, IG-541 ile %37.5 tasarım konsantrasyonunda koruduğumuzu varsayalım:
- Gaz hacmi: Vgaz = V × ln(1/(1-C)) = 5000 × ln(1/0.625) = 5000 × 0.47 = 2350 m³
- Silindir kapasitesi: 80 L @ 300 bar → 22.4 m³ serbest gaz
- Silindir sayısı: 2350 / 22.4 ≈ 105 silindir
- Deşarj süresi: 60 sn (inert gazda tipik değer)
- Tutma süresi (hold time): 10 dk
SOLAS II-2 Gereksinimleri
- Regulation 10: Yangınla mücadele (fire-fighting) başlığı altında zorunlu tutulur
- Ön deşarj alarmı (pre-discharge alarm): 20 sn sesli uyarı ve yazılı ikaz
- İki bağımsız acil durdurma (ESD): Biri köprüüstünde, biri makine dairesi girişinde
- Tahliye güzergâhı (evacuation route): İşaretli ve acil aydınlatmalı olmalı
- Manuel tetikleme (manual release): Otomatik salıma tercih edilir; gemi tarafında insan kararı esastır
- Klas kuruluşları (class societies): LR, ABS, DNV veya BV onayı olmadan sistem devreye giremez
Bakım ve IMO Gereksinimleri
- Yıllık muayene: Bayrak devleti denetimi (flag state survey) kapsamında yapılır
- Ağırlık kontrolü: 10 yılda bir tüm silindirlerde tartım
- Hidrostatik test (hydro test): IG-541 için 10 yıl, CO2 için 5 yıl aralıklı
- Eğitim: Mürettebat için STCW yangın eğitimi VI/1 sertifikası zorunlu
- Kayıt (log): Liman devleti kontrolünde (Port State Control) ibraz edilmek üzere düzenli tutulur
Gemi Makine SprinkCalc ile
SprinkCalc gemi makine dairesi IG-541 silindir sayisi, desarj hacmi, NFPA 2001 konsantrasyon ve SOLAS II-2 hold time hesaplar.
SprinkCalc'i App Store'dan indirNFPA 2001, SOLAS II-2 Reg 10, MSC.1/Circ.1456, IMO FSS Code, ISO 14520. NFPA 2001 Clean Agent kodu.