Jeotermal santrallerde — hem flash hem binary çevrimde — kuyudan gelen akışkanın içinde çözünmüş halde H2S, CO2 ve metan taşınır. H2S sadece 50-100 ppm seviyesinde bile ölüm sebebi; üstelik %4.3 alt patlama sınırı (LFL) ile yanıcı bir gaz. Denizli ve Aydın'daki jeotermal sahalarımızda NFPA 55 (sıkıştırılmış gazlar / compressed gases) kapsamındaki yaklaşım ve düzgün tasarlanmış bir degaser kulesi artık pazarlığı olmayan bir gereklilik.
H2S Saglik ve Yangin
- TLV-TWA: 1 ppm (OSHA sınır değeri)
- IDLH: 100 ppm — kısa süreli maruziyette bile ölümcül
- LFL: hacimce %4.3
- UFL: hacimce %46
- Tutuşma sıcaklığı: 260 °C
- Koku eşiği: 0.01 ppm — ama 150 ppm üzerinde koku alma duyusu felce uğradığı için burun artık güvenilir bir uyarı değildir
Degaser (NCG Removal)
Jeotermal akışkandan yoğuşmayan gazları (NCG, non-condensable gas) ayırmak için sahada kullandığımız başlıca yöntemler:
- Degaser kulesi: Vakum altında NCG ayrıştırma
- H2S absorpsiyonu: Demir oksit bazlı (Selectox) veya LO-CAT prosesi
- Geri enjeksiyon (re-injection): NCG'nin yer altına geri basılması — Kızıldere sahasında yaygın uygulama
- Baca: Kalan H2S oranına göre baca yüksekliği belirlenir (BYKHY: yer seviyesinde maks. 5 ppm)
Gaz Algilama ve Havalandirma
- H2S sabit dedektör: Elektrokimyasal sensör, 10 ppm'de alarm, 50 ppm'de acil durdurma
- LEL gaz dedektörü: Katalitik tip, %20 LEL seviyesinde alarm
- Kişisel monitor: Sahaya giren her operatörün üzerinde olmalı, istisnasız
- Zorunlu havalandırma: Türbin binası 12 ach, patlamaya dayanıklı (Ex-proof) ekipman
- Pozitif basınçlı kontrol odası: H2S'in kontrol odasına sızmasını engelleyecek şekilde üfleme dengesi
Kuyu Basi Kontrol
- Patlama önleyici (BOP, blowout preventer): API 6A standardında, H2S hizmeti için NACE MR0175 uyumlu malzeme
- Ana vana (master) + yan vana (wing): Hem uzaktan hem manuel açma/kapama imkanı
- Akış hattı (flowline): Jeotermal akışkanın aşındırıcı etkisine karşı korozyon dirençli düpleks çelik
- Acil kapatma sistemi (ESD): 30 saniye içinde kuyu kapatma kabiliyeti
- Saha uyarı işaretleri: H2S kaçağını erken fark etmek için çürük yumurta / sarımsak kokusu ve küçük gaz alev topları
Havalandirma ve Gaz Algilama MEP Calc ile
MEP Calc jeotermal turbin binasi 12 ach havalandirma, H2S/LEL detektor yerlesimi ve degaser baca yuksekligini NFPA 55 uyarinca hesaplar.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 55, API 6A, NACE MR0175, OSHA 29 CFR 1910.1000, BYKHY Baca Sinir Degerleri. NFPA 55 Compressed Gases kodu.