Ozon (O3) gucu yuksek bir oksitleyici; icme suyu, atiksu ve endustriyel dezenfeksiyon projelerinde sikca karsimiza cikiyor. Istanbul ISKI Ikitelli ile Ankara ASKI Tatlar tesislerinin ozonlama uniteleri bunun en bilinen ornekleri. Ama ozon ayni zamanda toksik bir gaz: TLV-TWA degeri sadece 0.1 ppm. Uretim tarafinda da kolay bir is degil; korona desarj (corona discharge) icin yuksek voltaj, besleme icin de basinc salinimli adsorpsiyon (PSA) oksijen sistemi gerekiyor. Sahada olcek buyudukce NFPA 91 jenerator odasinin egzoz kapasitesini, NFPA 70 ise Class I Div 2 elektrik ekipman secimini zorunlu kiliyor.
Ozon Ozellikleri
- Formul: O3, 48 g/mol molekul agirligi
- TLV-TWA: 0.1 ppm (OSHA mesleki maruziyet siniri)
- IDLH: 5 ppm (ani tehlike esigi)
- Koku esigi: 0.01 ppm (insan burnu sinirin onda birinde farkeder)
- Yari omur: havada yaklasik 20 dk, sonra O2'ye donusur
Jenerator Teknolojisi
- Korona desarj (corona discharge): 8-20 kV AC; dielektrik tup icinde plazma
- PSA oksijen: %90 saflikta O2 beslemesi (hava ile degil)
- Sogutma suyu: 20-25 C; reaktor sicakligi dogrudan verimi belirliyor
- Cikti: buyuk tesiste 10-100 kg O3/saat
- Enerji tuketimi: 8-15 kWh/kg O3 (tipik bant)
NFPA 91 Havalandirma
- Jenerator odasi: minimum 30 ACH surekli havalandirma
- Acil durum: kacak aninda 100 ACH'a cikan ek mod
- Kanal malzemesi: PVC, PVDF veya 316 paslanmaz; galvaniz ozona dayanmaz
- Ozon yok edici (destruct): katalitik veya termal unite; atmosfere direkt salma yok
- Gaz monitoru: 0.1 ppm esiginde otomatik alarm
Elektrik Klasifikasyon
- Ozon odasi: yuksek oksitleyici ortam; kontak elemanlari buna gore secilmeli
- Hidrojen riski: elektroliz veya PSA tarafinda yan urun olarak cikabilir
- Class I Div 2: PSA O2 kacagi ihtimaline karsi klasik yaklasim
- Topraklama: yuksek voltaj ve RF yayilim icin ozel topraklama hatti
- Interlock: egzoz fan ariza verirse jenerator otomatik duruyor
Turkiye Uygulamalari
- ISKI Ikitelli: 420.000 m3/gun kapasiteli ozonlama hatti
- ASKI Tatlar: 400.000 m3/gun icme suyu dezenfeksiyonu
- IZSU Cigli: Izmir atiksu arıtma tesisinde ileri oksidasyon
- Tekstil: reaktif boya (reactive dye) atiksuyunda renk giderme
- Gida: sebze dezenfeksiyonu ve yerinde temizleme (CIP) hatlari

Ozon MEP Calc ile
MEP Calc ozon oda 30 ACH, emergency 100 ACH, PSA oksijen percent 90, corona discharge 20 kV ve NFPA 91 destruct unit hesabi yapar.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 91, NFPA 70, OSHA 1910.1000, USEPA ozone, ASTM D5111. NFPA 91 Exhaust Systems.