Tekstil Boyahane Yangini: NFPA 33 Spray Booth ve Solvent Havalandirma

Tekstil boyahaneleri; etanol, izopropanol ve toluen gibi yanıcı solventlerle çalışıyor. Püskürtme kabini (spray booth), kurutma fırını ve solvent deposu NFPA 33 (Spray Application Using Flammable or Combustible Materials) ve NFPA 86 kapsamına giriyor. Kumaş üzerinde biriken solvent buharları saha dilimizde Class I Div 1 dediğimiz tehlikeli alanı oluşturuyor; yani ortamda her an patlayıcı karışım bulunabileceği varsayılıyor. Projelerde bu üçgenin — kabin, solvent, elektrik — tek cephede ele alınması gerekiyor; birini iyi tasarlayıp diğerini ihmal etmek tesisin tamamını riske sokuyor.

Spray Booth Tasarimi

• Hava hızı: yatay kesitte 0.5 m/s (100 fpm) — buharın kabin içinde durmasını engelleyen eşik değer.
• Kaplama: yanmaz metal (0.9 mm çelik); saha yapımında en sık atlanan nokta.
• Filtre bankı (filter bank): aşırı püskürtüm (overspray) tutucu; bizde haftalık değişim şart olmalı.
• Fan: kıvılcım çıkarmayan (spark-resistant), demirsiz kanatlı (non-ferrous blade) tip.
• Kilitleme (interlock): fan arızasında püskürtmeyi anlık olarak durdurmalı.

Solvent LEL ve Havalandirma

• Etanol alt patlama sınırı (LEL): %3.3 (61,000 ppm)
• Toluen LEL: %1.1 (11,000 ppm)
• Çalışma limiti: en fazla LEL'in %25'i — bu değer geçildiğinde kabin içi artık normal işletme noktası değil.
• Havalandırma: kabin taban alanı başına 30 m³/dk/m²
• LEL dedektörü: %10'da alarm, %25'te otomatik kapatma (shutdown) — sahada genelde ikinci eşiği bypass eden tesisler görüyorum; bu yanlış.

NFPA 33 Sprinkler ve Extinguisher

• Kabin sprinkleri: OH2 sınıfı, K=8, 15 L/dk/m² yoğunluk.
• Egzoz kanalı sprinkleri (drain sprinkler): egzoz kanalı (exhaust duct) içinde 4 m aralıkla yerleştirilir.
• Taşınabilir söndürücü: 20B:C sınıfı CO₂, her 10 metrede bir.
• Kuru kimyevi (dry chemical): kabin için otomatik ABC koruma — işçi yokken devreye giren hat.

Class I Div 1 ve Elektrik

• Kabin içi: Class I Div 1 (NFPA 70) — en ağır zon.
• Kabinin 1 m dışı: Class I Div 2.
• 3 m dışı: sınıflandırılmamış (non-classified) alan.
• Aydınlatma: patlamaya dayanıklı (explosion-proof) LED, UL 844 belgeli.
• Statik topraklama (static bonding): iç direnci en fazla 1 ohm; çoğu meslektaşımız bu ölçümü devreye alma sırasında atlıyor.

Boyahane Havalandirma MEP Calc ile

MEP Calc tekstil boyahane spray booth hava hizi, solvent LEL izleme ve makeup air debisini NFPA 33 uyarinca hesaplar.

MEP Calc'i App Store'dan indir