Ahsap Cip Depolama Sprinkler: OH3 vs EH1 Tasarim Yogunlugu

Kâğıt fabrikası, MDF tesisi ve biyokütle santralinin ahşap çip (wood chip) yığın depolaması, sahada karşımıza çıkan en yüksek yanıcı yüklerden biridir. Yığının içindeki nem, kütle sıcaklığını zamanla yükseltiği için kendiliğinden tutuşma (spontaneous combustion) gerçek bir risk. NFPA 13'te çoğu projede OH3 (Ordinary Hazard 3) yeterli geliyor; ama yığın koşulları ağırlaştığında sistemi EH1 (Extra Hazard 1) veya üzerine taşımak zorunda kalıyoruz.

Tasarim Yogunlugu Karari

Hangi tehlike sınıfına (hazard class) gideceğimizi belirleyen ana etken yığın yüksekliği, çipin nem oranı ve deponun kapalı olup olmadığı. Aşağıdaki değerler sahada ilk tercih olarak kullandığım referans noktaları:

• OH3: 8,1 mm/dk (0,20 gpm/ft²) / 139 m² (1500 ft²) operasyon alanı — kapalı çip depo, konveyör altı bölgeler
• EH1: 12,2 mm/dk (0,30 gpm/ft²) / 232 m² (2500 ft²) — yığın yüksekliği 3 m'yi geçiyorsa, çip nemliyse
• EH2: 16,3 mm/dk (0,40 gpm/ft²) — paletli ambalaj, MDF panel deposu

FM Global DS 7-19 bu tabloya bir adım daha ekliyor: nemi ve yığın yüksekliğini uygulama yoğunluğuna düzeltme faktörü olarak katar. Türkiye'de FM sigortalı tesislerde genelde bu hesap zorunlu oluyor.

Kendiliginden Tutusma

Ahşap çip yığınının iç sıcaklığı dışarıdan hiçbir tetikleyici olmadan yavaş yavaş tırmanır. Mekanizma basitten karmaşığa şu sırayla işler:

• Nem, mikrobiyolojik ayrıştırmayı başlatır (mezofilik bakteri)
• Sıcaklık 40-60°C — termofilik bakteri devreye girer
• Sıcaklık 60-80°C — kimyasal oksitlenme başlar
• Sıcaklık 80°C üstü — kimyasal zincir reaksiyonu, alevlenme

Sahada aldığımız önlemler: yığın yüksekliğini 6 m'nin altında tutmak, otomatik sıcaklık izleme sondaları yerleştirmek ve yığını üç haftada bir rotasyona sokmak. Bu üçlü pratikte yangın riskini belirgin şekilde düşürüyor.

Konveyor Sprinkler

• NFPA 13 20.4: kapalı konveyör tünelinde enine aralıklı sprinkler yerleşimi
• Aralık: konveyör boyunca her 6 m'de bir başlık
• Tip: hızlı tepkili (quick response, QR) yüksek sıcaklık 93°C
• Su akış anahtarı (flow switch): konveyör dur komutu ile entegre

Kagit Fabrikasi Ozel

• Kâğıt makinesi kurutma silindiri 150°C civarında çalışır — yüksek sıcaklık (high-temperature) sprinkler şart
• Hamurlaştırıcı (pulper) içine erken aktivasyon su spreyi
• Toz toplama sistemi silosuna deluge sprinkler
• FM Global DS 7-2 kâğıt üretim tesisleri kılavuzu bu projelerde referans alınır

OH3/EH1 Tasarim SprinkCalc ile

SprinkCalc ahsap cip depolama icin OH3 vs EH1 karari, uygulama alani, debi ve K-factor secimi ile hidrolik hesap yapar.

SprinkCalc'i App Store'dan indir