Metal Granul Atolye: NFPA 484, Ti Mg Zr Toz Yangini ve 100 kg NET Sinirlari

Titanyum, magnezyum ve zirkonyum tozları havacılık ve savunma sanayisinde komponent üretiminin göz bebeği. TUSAŞ, Roketsan, TEI gibi tesislerde metal tozla çalışan hücreler (3D metal baskı, CNC frezeleme) artık sıradan — ama risk sıradan değil. Titanyum tozu 250°C'de tutuşuyor, suyla temas edince patlıyor. NFPA 484 (combustible metals) bu yüzden 100 kg NET depolama limiti, Class D söndürme ajanı ve toz patlama korumasını zorunlu kılıyor. Sahada bu kuralları geçiştiren her projede "ucuz atlattık" diyen bir hikâye çıkıyor karşıma.

Metal Tozu Riski

• Titanyum (Ti): minimum tutuşma enerjisi (MIE) 10 mJ, tutuşma sıcaklığı 250°C.
• Magnezyum (Mg): MIE 20 mJ, tutuşma 473°C — çok görülen alt kıvam.
• Zirkonyum (Zr): MIE 5 mJ; laboratuvar titizliği isteyen sınıf.
• Alüminyum (Al): MIE 50 mJ, toz patlama şiddeti (Kst) 415 bar·m/s.
• Kst sınıflaması: St3 tozları 300 bar·m/s üzeri — patlama şiddeti en üst kategori.

NFPA 484 Limitleri

• Depo limiti: oda başına 100 kg NET üst sınır.
• Tezgâh üstü limit: açık halde 5 kg'ı geçme.
• Ayırma (separation): 2 saat yangına dayanımlı duvarla kompartıman.
• Statik elektrik: tüm ekipmanda topraklama (grounding) ve eşpotansiyel bağ (bonding).
• Toz toplayıcı (dust collector): mutlaka ıslak tip; kuru filtreler bu işe gelmez.

Class D Sondurme

• Met-L-X: sodyum klörür (NaCl) bazlı kuru toz — Ti ve Mg için standart seçim.
• G-Plus: grafit bazlı ajan; yoğun metal yüzeylerde battaniye etkisi verir.
• Lith-X: lityum yangınlarına özel karışım.
• Kuru kum: borusuz, el altında kova olarak tutulur — çok pratik.
• Su kesinlikle yasak: sıcak metal tozuyla temas edince hidrojen (H2) açığa çıkar, patlama büyür.

Islak Toz Toplayici

• Tip: su yıkamalı scrubber (water-wash); kuru kartuşlu filtre düşünülmez bile.
• Neden: kuru filtre kek tabakasında tek kıvılcımda patlar.
• Acil senaryo: kıvılcım (spark) algılanınca izolasyon damperi otomatik kapanır.
• Konumlandırma: bina dışında, en az 7.5 m uzakta.
• Çamur (sludge) yönetimi: hidrojen (H2) oluşumu sürekli izlenir, tank havalandırması sürer.

Turkiye Sektor

• TUSAŞ: havacılık komponent üretiminde titanyum tozla aktif çalışıyor.
• TEI: motor parçalarında metal toz baskı hücreleri.
• Roketsan: Mg alaşım işleme hatlarında Class D gerekliliği.
• 2017 TUI Imperial olayı: Fransa'da titanyum tozu yangını — dersler hâlâ sektöre ders niteliğinde.
• 3D metal baskı: EOS ve SLM tezgâhları yaygınlaştıkça saha kontrolü de önümüzdeki iş.

Metal Toz SprinkCalc ile

SprinkCalc metal toz Class D NaCl ajan, islak dust collector, Kst 300 bar m/s ve NFPA 484 100 kg NET limit hesabi yapar.

SprinkCalc'i App Store'dan indir