Petrol ve dogalgaz boru hatlarinda pig (Pipeline Inspection Gauge), hattin icini temizleyen ya da ince detayina kadar inceleyen cihazdir. Pig firing yani pig gonderim islemi sirasinda launcher ile receiver basinc altinda hidrokarbon tasir; pig'in govdesiyle boru duvari arasinda olusan surtunme de metalik kivilcim riski yaratir. 2019'da BTS'te raporlanan bir kazada receiver kapagi acilirken ici tutusmustu; sahada bizim icin bu olay ders niteligindedir.
Pig Tipleri
- Temizleme pig'i (cleaning pig): Kati parafin birikimini kazima uclariyla (scrapper) sokup atar
- Olcum pig'i (gauge pig): Hattaki geometrik deformasyon ve ezilmeleri tespit eder
- Akilli pig (smart pig): MFL ve ultrasonik sensorlerle korozyon haritasi cikarir
- Kure (sphere): Sivi ayristirma icin; ozellikle gaz hatlarinda kondensat surulmesinde kullanilir
Pig Launcher/Receiver Guvenligi
- Izolasyon vanasi: Cift kesme + ara tahliye (double block & bleed) sart
- Tahliye (venting): Guvenli noktaya, flare hattina veya kontrollu atmosfere yonlendirilir
- Purging: Pig gonderimi oncesi N2 (nitrojen) veya metanol ile suzdurme
- Basinc saati (pressure gauge): Kapagi acmadan once 0 bar (0 psi) olduğunu kendi gozunle dogrula
- Topraklama (earthing): Launcher govdesi topraklama hattina baglanir; boylece statik yuk bosalir
Metal Kivilcim Riski
- Pig uzerindeki metal aksam: Kazima ucu (scrapper) asinmissa boru duvariyla surtunmesi dogrudan kivilcim uretir
- Demir sulfur (FeS): Piroforik bir bilesik; hava ile temas ettigi anda kendiliginden tutusur
- Nem (water slug): Hatta kalan su, piroforik reaksiyonu hizlandiran en sinsi faktordur
- Minimum tutusma enerjisi (MIE): Metan icin 0.24 mJ — saha sartlarinda son derece dusuk bir esik
- Cozum: Purging pig'i N2 ile gonder, receiver'i acmadan once de N2 ile doldur; sahada biz bunu iki asamali sart kosuyoruz
API 1130 ve NFPA 30
- API 1130: Boru hatti kacak tespiti (pipeline leak detection), hesaplamali surekli izleme mantigi
- NFPA 30: Class II ve IIIA yanici sivilar icin boru hatti tasarim esaslari
- NFPA 70 Art. 501: Pig launcher/receiver cevresi Class I Div 2 patlayici atmosfer bolgesi kabul edilir
- Kopuk monitoru (foam monitor): Launcher ve receiver alanini deluge ile sogutma ve kopuk ortusu saglamak icin
- PSSR: Her pig kampanyasi oncesi Pre-Startup Safety Review (devreye alma oncesi guvenlik gozden gecirmesi) yapilir
Pipeline Pig SprinkCalc ile
SprinkCalc pig launcher/receiver alani icin deluge system debisi, N2 purge hacmi ve Class I Div 2 ekipman listesini NFPA 30 uyarinca hesaplar.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma
NFPA 30, API 1130, API RP 1165, ASME B31.4, B31.8, DOT 49 CFR Part 195. NFPA 30 Flammable Liquids kodu.