Turbojenerator Yag Yangini: NFPA 850 Lube Oil Reservoir ve Water Spray

Kombine cevrim santrallerinde gaz turbini ve buhar turbini yataklarini besleyen hidrolik-yaglama (lube oil) sistemi 10,000-25,000 litre mineral yag tasir. Tutusma sicakligi yaklasik 320 C olan ISO VG 32/46 yagi, 15-20 bar basincta calisan hatta bir sizinti olursa jet alev (jet fire) olarak fiskirir. Sahada ben bu riski "santralin en sessiz buyuk tehlikesi" diye anlatiyorum; yag genelde sicak turbin govdesini bulana kadar kimse farketmiyor. NFPA 850 (Electric Generating Plants) lube oil rezervuari, yag pompasi ve yatak govdesi (bearing pedestal) icin water spray ve CO2 koruma mantigini tanimlayan ana standart.

Yag Sistemi Risk Noktalari

• Ana rezervuar: 15,000-25,000 L paslanmaz celik tank; tipik olarak turbin binasinin bodrum kotunda durur.
• AC/DC yag pompasi: Salmastra arizasi dogrudan jet alev (jet fire) riski yaratir, iki pompa paralel calissa bile tek sizinti yeter.
• Yatak govdesi (bearing pedestal): Yag sizintisi sicak turbin govdesine dokulunce aninda tutusur; projelerde hep karsimiza cikan en kritik bolge burasi.
• Oil cooler: Plakali esanjordeki (plate heat exchanger) contanin sizmasi, yagin mekanik daireye yayilmasina yol acar.
• Hidrolik sistem: 200-300 bar calisan fosfat ester akiskan (Skydrol), mineral yaga gore tutusma sicakligi daha yuksektir ama basinc yuksek oldugu icin sizinti daha siddetli puskurur.

Water Spray Tasarim (NFPA 15)

• Yogunluk: 10,2 L/dk/m² (0,25 gpm/ft²) — NFPA 15 hidrokarbon yuzey yangini icin standart referans deger.
• Uygulama alani: Rezervuar + yag pompasi + 6 m yaricapli koruma cemberi.
• Nozzle: Orta hizli sprey (medium velocity), 90 derece konik acili baslik.
• Aktivasyon: Cizgisel sicaklik dedektoru (linear heat detector) termistor kablosu, 57 C'de tetiklenir.
• Su rezervi: 30 dakika minimum; yetkili otorite (AHJ) cogu zaman 2 saatlik rezerv istiyor, sahada biz de baslangictan 2 saat uzerinden boyutlandiriyoruz.

CO2 Total Flooding

• NFPA 12: Yatak muhafazasi (bearing enclosure) icin yuzey tipi toplam hacim dolduran (surface total flooding) CO2 tasarimi uygulanir.
• Tasarim konsantrasyonu: %34 (mineral yag icin minimum yangin sondurme konsantrasyonu).
• Bosaltma suresi: 2 dakika.
• Kilitleme zinciri: On-bosaltma alarmi (predischarge alarm) 30 sn, kapi elektromekanik kilit, HVAC damperleri kapanir.
• Dezavantaj: CO2 bogucu (asphyxiant) bir gaz; insanin bulunma ihtimali olan hacimlerde tahliye senaryosu ve kacis aydinlatmasi mutlaka planlanmali.

Acil Kapatma

• Yag pompasi ESD: Yangin algilandiginda 5 saniye icinde acil durdurma (ESD) sinyali pompaya gider.
• Tahliye vanasi (dump valve): Ana rezervuarin altindan, yer alti acil tankina yag bosaltimi devreye girer.
• Turbin trip: Yakici yonetim sistemi (burner management system, BMS) yakit kesimini tetikler.
• Havalandirmayi kapat: Damperler kapanir, duman ve yag buharinin binada yayilmasi engellenir.

Yag Yangin Water Spray SprinkCalc ile

SprinkCalc turbojenerator yag yangini water spray icin 10.2 L/min/m2 yogunluk, medium velocity nozzle sayisi ve 2 saat su rezervini NFPA 850 uyarinca hesaplar.

SprinkCalc'i App Store'dan indir