Buhar ve gaz türbinleri 3000 rpm'de dönerken yatak gövdesi (bearing housing) 60-80 bar basınçta mineral yağla yaglanıyor. Santralde en korktuğum senaryo da bu: küçük bir yağ sızıntısı 600 °C'deki türbin yüzeyine temas ettiği anda tutuşuyor. NFPA 851 tam bu risk için yazılmış; hidroelektrik, termik ve nükleer santrallerin yangın koruma kurallarını tek çatı altında topluyor.
Turbin Yag Ozellikleri
- Mineral yağ (ISO VG 32/46): parlama noktası (flash point) 210 °C, yanma noktası (fire point) 240 °C
- Fosforik ester (Fyrquel): yangına dayanıklı akışkan (fire-resistant fluid), yanma noktası 260 °C
- Sistem basıncı: yaglamada 60-80 bar, kontrol hattında 210 bar
- Tank hacmi: büyük türbinlerde 20-40 m³
- Sıcaklık: dönüşte 50-60 °C, beslemede 40 °C
NFPA 851 Sprinkler
- Deluge sistemi: türbin altında 10.2 L/dk/m²
- Koruma alanı: yatak oturakları (bearing pedestal) ve yağ drenaj bölgesi
- K-faktör: standart K=115 (8.0)
- Tetikleme: UV/IR alev dedektörü veya ısı dedektörü
- Çalışma süresi: minimum 30 dk
- Drenaj: 4 inç tahliye hattı ve alev tutucu (flame arrestor)
Fire-Resistant Fluid
- FM DS 7-98: yangına dayanıklı akışkan (FR fluid) tercihini önerıyor
- HFDU: sentetik ester, biyolojik olarak parçalanabiliyor
- HFC: %35-60 su-glikol karışımı
- Retrofit: mevcut sistemde sızdırmazlık (seal) elemanının değiştirilmesi şart
- Maliyet: mineral yağın 3-5 katı
Detection ve Interlock
- UV/IR alev dedektörü: yatak oturakları çevresinde 5 m çaplı koruma
- Isı dedektörü: 88 °C nokta tipi
- Türbin trip: yangın sinyali acil durdurma (emergency shutdown) komutunu tetikler
- Yaglama yağı pompası: DC acil pompa türbinin yavaşlaması (coast-down) boyunca 45 dk çalışır
- H₂ soğutma: jeneratör için CO₂ ile hidrojen süpürmesi (purge)
Turk Santral Ornekleri
- Atatürk HES: 8x300 MW Francis türbin
- Afşin-Elbistan: 4x360 MW linyit yakıtlı termik
- Hamitabat: gaz türbinli kombine çevrim
- Akkuyu NGS: 4x1200 MW VVER — NFPA 805 uygulanıyor
- Bakım: türbin yağı analizini 3 ayda bir yaptırıyoruz
Santral SprinkCalc ile
SprinkCalc turbin deluge sistem 10.2 L/min/m2 debi, K-faktor secimi, 30 dk tank hacmi ve NFPA 851 layout kontrolu yapar.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma
NFPA 851, NFPA 850, FM DS 7-98, IEEE 979, API 614. NFPA 851 Hydroelectric Generating Plants.